راهنماي بيماران سرطان رحم
هوالشافي
راهنماي بيماران سرطان رحم
توجه : اين مطالب جنبه اطلا رساني دارد با پزشك معالج خود مشورت فرمائيد .
آنچه بايد درباره سرطان رحم بدانيد
اين كتابچه موسسه ملي سرطان (NCI) اطلاعات ارزشمندي راجع به سرطان رحم در بردارد . سرطان رحم در ايالات متحده شايع ترين سرطان سيستم توليد مثل زنانه است و شش درصد كل سرطان هاي زنان در اين كشور را تشميل مي دهد .
در اين كتابچه اطلاعات ارزشمندي راجع به علل احتمالي ، علايم ، تشخيص و درمان سرطان رحم آورده شده است و به بيماران مبتلا و خانواده هاي آنان در درك بهتر و مواجه شدن با بيماري كمك مي كند .
تحقيقات انجام شده ، اطلاعات موجود راجع به سرطان رحم را افزايش داده و دانشمندان اطلاعات بيشتري راجع به علل آن به دست آورده اند . در اين راستا روش هاي جديدي براي پيشيري ، شناسايي ، تشخيص و درمان اين بيماري كشف شده است . تحقيقات به بهبود كيفيت زندگي بيمار و كاهش احتمال و مرگ و مير ناشي از آن كمك كرده است .
متخصصان در سرويس اطلاع رساني سرطان مي توانند پاسخگوي پرسش هاي افراد راجع به سرطان باشد و ساير نشريات موسسه ملي سرطان را براي آنان پست نمايند . شماره تماس 1-800-4-CANCER را در پايگاه اينترنتي http://canser.gov/publication مشاهده نموده و سفارش دهند .
اين تصوير ، تخمدان ها و لوله هاي فالوپ و رحم (گردن رحم ، فوندوس ، اندومتر و ميومتر) را نشان
مي دهد .
رحم
رحم بخشي از سيستم توليد مثل زنانه و يك ارگان تو خالي گلابي شكل است كه جنين در ان رشد
مي كند . رحم در لگن و بين ركتوم و مثانه قرار دارد .
قسمت باريك تحتاني رحم ، گردن رحم نام دارد . قسمت هاي پهن مياني ، بدن يا جسم رحم است . قسمت فوقاني گنبدي شكل رحم ، فوندوس ناميده مي شود . لوله هاي رحم از دو قسمت فوقاني رحم در دو طرف جدا شده و تا تخمدان ها ادامه مي يابند .
ديواره رحم از دو لايه بافتي تشكيل شده است ، لايه داخلي يا پوشاننده ، اندومتر و لايه خارجي ، ميتومتر ناميده مي شود .
تومور ها مي توانند خوش خيم يا بدخيم باشند .
تومورهاي خوش خيم ، سرطان نيستند . معمولاً پزشكان مي توانند اين تومورها را خارج نمايند .
سلول هاي تومورهاي خوش خيم به ساير قسمت هاي بدن گسترش نمي يابند . در اكثر موارد ، تومورهاي خوش خيم پس از خارج شدن ، عود نمي كنند . مهمتر از همه اينكه تومورهاي خوش خيم تهديد كننده حيات نيستند .
˜ بيماري هاي خوش خيم رح
˜ فيبروئيدها ، تومورهاي خوش خيم شايعي هستند كه در عضلات رحم رشد مي كنند . اين تومورها ، عمدتاً در دهه چهارم زندگي به وجود مي آيند . ممكن است هم زمان فيبروئيدهاي متعددي در رحم يك زن وجود داشته باشد فيبروئيدها به سرطان تبديل نمي شوند . با يائسه شدن فرد ، فيبروئيدهاي كوچك تر شده و گاه از بين مي روند .
معمولاً فيبروئيدها علامت نداشته و نيازي به درمان ندارند . اما بسته به اندازه و محل قرارگيري مي توانند باعث خونريزي ، ترشح واژينال و تكرر ادرار شوند . در صورت وجود اين علايم فرد بايد به پزشك مراجعه كند . اگر فيبروئيد باعث ايجاد خونريزي شديد شود يا بر روي ارگان هاي مجاور فشار وارد و درد ايجاد كند ، بايد نياز به جراحي با ساير درمان ها را بررسي كرد .
˜ اندومتريوز ، يك بيماري خوش خيم ديگر است و در دهه سي و چهل به خصوص در زناني كه بارداري نداشته اند بيشترين شيوع را دارد . اين بيماري وقتي ايجاد مي شود كه بافت اندومتر در خارج از رحم و روي ارگان هاي مجاور رشد كند . اندومتريوز باعث ايجاد سيكل هاي دردناك ، خونريزي واژينال غير طبيعي و گاه از دست رفتن با توانايي باروري مي شود اما سرطان ايجاد نمي كند ، زنان مبتلا به اندومتريوز تحت درمان با هورمون ها يا جراحي قرار مي گيرند .
˜ هيپرپلازي اندومتر افزايش تعداد سلول ها در مخاط رحم است . اين وضعيت سرطان نيست اما ميتواند به سرطان تبديل شود . از علايم شايع آن خونريزي ماهانه شديد ، خونريزي در فاصله بين قاعدگي و خونريزي پس از يائسگي است . اين بيماري بعد از 40 سالگي بيشترين شيوع را دارد .
براي جلوگيري از تبديل هيپرپلازي اندومتر به سرطان ، پزشكان انجام جراحي براي خارج نمودن رحم (هيستركتومي) يا درمان با هورمون ها (پروژسترون) و پيگيري منظم را توصيه مي كنند .
˜ تومورهاي بدخيم ، سرطان هستند كه معمولاً جدي تر بوده و مي توانند تهديد كننده حيات باشند . سلول هاي سرطاني مي توانند به بافت ها و ارگان هاي مجاور تهاجم نموده و به آنها صدمه بزنند . همچنين سلول هاي سرطاني مي توانند از تومور بدخيم كنده و وارد گردش خون يا سيستم لنفاوي شوند و به اين ترتيب از محدوده تومور اوليه (منشاء) گسترش يابند و در ساير ارگان ها ، تومورهاي جديد ايجاد كنند . گسترش سرطان ، متاستاز ناميده مي شود .
در صورت گسترش سرطان به خارج رحم ، اغلب مي توان سلول هاي سرطاني را در عروق خوني ، اعصاب يا گره هاي لنفاوي مجاور پيدا كرد . در صورت دستيابي سرطان به يك گره لنفاوي ، سلول هاي سرطاني به ساير گره هاي لنفاوي و ساير ارگان ها مانند ريه ، كبد و استخوان گسترش مي يابند .
دقتي تومور از محل اوليه به قسمت ديگري از بدن گسترش مي يابد ، تومور جديد داراي همان نوع سلول غيرطبيعي بوده و نام مشابه با تومور اوليه دارد . به عنوان مثال اگر سرطان رحم به ريه گسترش يابد ، سلول هاي سرطان در ريه در واقع سلول هاي سرطان رحم هستند . اين بيماري ، سرطان رحم مستاستاتيك است نه سرطان ريه و به عنوان سرطان رحم درمان مي شود نه سرطان ريه ، پزشكان ، گاه تومور جديد را بيماري دوردست مي خوانند .
شايع ترين نوع سرطان رحم از مخاط رحم (اندومتر) آغاز شده و سرطان اندومتر يا سرطان رحم خوانده مي شود . در اين كتابچه ، منظور از سرطان رحم ، سرطاني است كه از اندومتر آغاز شود .
نوع ديگري از سرطان به نام ساركوم رحم در لايه خارجي عضلات (ميومتر) آغاز مي شود . سرطاني كه از گردن رحم آغاز شود نيز نوع ديگري از سرطان است . در اين كتابچه ، به ساركوم رحم يا سرطان گردن رحم پرداخته نشده است . براي كسب اطلاعات در مورد اين نوع سرطان ها مي توانيد با سرويس اطلاع رساني سرطان (I-800-4-CANSER) تماس بگيريد . همچنين مي توانيد نشريات موسسه ملي سرطان را در پايگاه http://canser.gov/publication بينيد يا سفارش دهيد .
چه كسي در معرض خطر سرطان رحم است ؟
هيچ كس علل دقيق سرطان رحم را نمي شناسد. البته واضح است كه اين بيماري مسري نيست و هيچ كس از فرد ديگر سرطان نمي گيرد .
زناني كه دچار اين بيماري مي شوند با احتمالي بيشتر از ساير زنان دچار فاكتورهاي خطر خاص هستند. فاكتور خطر چيزي است كه شانس ابتلا به بيماري را در فرد افزايش مي دهد .
اكثر زناني كه دچار فاكتورهاي خطر شناخته شده هستند ، دچار سرطان رحم نمي شوند ، به عبارت ديگر بسياري از كساني كه دچار اين بيماري مي شوند هيچ يك از اين فاكتورهاي خطر را ندارند. پزشكان معمولاً نمي توانند علت ابتلاي يك فرد به سرطان رحم و عدم ابتلاي ديگري را توضيح دهند .
فاكتورهاي خطر زير در مطالعات شناخته شده اند :
˜ سن : سرطان رحم عمدتاً در زنان بالاي 50 سال روي مي دهد .
˜ هيپرپلازي اندومتر: در صورت وجود هيپرپلازي اندومتر ، خطر سرطان رحم افزايش مي يابد . اين بيماري و درمان آن در صفحه پيش توضيح داده شده است .
˜ هورمون درماني جايگزين (HRT) : HRT براي كنترل علائم يائسگي ، جلوگيري از پوكي استخوان و كاهش خطر بيماري قلبي يا سكته قلبي به كار مي رود . در زناني كه از استروژن بدون پروژسترون استفاده مي كنند ، خطر ابتلا به سرطان رحم افزايش مي يابد . استفاده از دوز بالاي استروژن به مدت طولاني با افزايش خطر ابتلا همراه است .
در صورت استفاده از تركيب استروژن و پروژسترون ، خطر سرطان رحم نسبت به زناني كه فقط از استروژن استفاده مي كنند كمتر است . پروژسترون نقش حفاظت از رحم رابرعهده دارد .
بايد درباره خطرات و مزاياي HRT با پزشك خود صحبت كنيد . همچنين بررسي هاي منظم در طول انجام HRT احتمال شناسايي سرطان رحم در مراحل اوليه را بيشتر مي كند .
˜ چاقي و شرايط همراه : بخشي از استروژن بدن در بافت چربي ساخته مي شود . به همين دليل احتمالافزايش توليد استروژن در زنان چاق از زنان لاغر بيشتر است . بالا بودن سطح استروژن دليل افزايش خطر ايجاد سرطان رحم در زنان چاق است . خطر اين بيماري در زنان مبتلا به ديابت يا فشار خون بالا (كه در بسياري از زنان چاق ديده مي شود) نيز بيشتر است .
˜ تاموكسي فن : در زناني كه به منظور پيشگيري يا درمان سرطان پستان از تاموكسي فن استفاده مي كنند ، خطر ايجاد سرطان رحم بيشتر است . اين خطر به اثر شبه استروژني دارو بر رحم بستگي دارد. پزشكان ، زناني را كه تاموكسي فن مصرف مي كنند از نظر علايم يا نشانه هاي سرطان رحم پايش مي كنند .
فوايد تاموكسي فن در درمان سرطان پستان بر تاثير آن در افزايش خطر ايجاد سرطان ها ارجح است . البته زنان مختلف ، متفاوت هستند . هر زني كه قصد مصرف تاموكسي فن دارد بايد بايد شرح حال شخصي و خانوادگي دقيقي به پزشك خود بدهد .
˜ نژاد : شانس ابتلا به سرطان رحم در زنان سفيد پوست از زنان آفريقايي – آمريكايي بيشتر است .
˜ سرطان كولوركتال : در كساني كه به فرم ارثي سرطان كورلوكتان مبتلا هستند ، خطر ايجاد سرطان رحم از ساير زنان بيشتر است .
ساير فاكتورهاي خطر شامل مواجهه شدن طولاني مدت بدن فرد با استروژن است و زناني كه باردار نشده اند ، قاعدگي قاعدگي زودرس داشتند يا دير يائسه شده اند ، مدت طولاني تري با استروژن مواجه بوده و در معرض خطر بالاتري هستند .
زناني كه فاكتور خطر شناخته شده دارند و كساني كه نگران سرطان رحم هستد بايد راجع به علايم مرتبط و نحوه انجام بررسي هامشورت كنند . توصيه هاي پزشك بر اساس سن، تاريخچه و ساير فاكتورها خواهد بود .
علايم
سرطان رحم معمولاً بعد از يائسگي ايجاد مي شود اما ممكن است حوالي زماني كه يائسگي آغاز مي شود نيز روي دهد . شايع ترين علامت سرطان رحم خونريزي واژينال غيرطبيعي است . خونريزي مي تواند به صورت ترشحات آبكي بارگه هاي خون شروع شود زنان نبايد فرض كنند كه خونريزي واژينال غير طبيعي جزئي از يائسگي است .
در صورت وجود هر يك از علائم زير بايد به پزشك مراجعه كنيد :
˜ خونريزي با ترشحات واژينال غيرطبيعي
˜ درد يا اختلال هنگام دفع ادرار
˜ درد در هنگام نزديكي
˜ درد در ناحيه لگن
اين علايم بر اثر سرطان يا ساير بيماري ها كه كمتر جدي هستند ايجاد مي شوند . وجود آنها حتماً به معني وجود سرطان نيست اما فقط پزشك مي تواند در اين زمينه با اطمينان صحبت كند .
تشخيص
در صورت وجود علايم مطرح كننده سرطان ، پزشك نشانه هاي عمومي سلامت را در فرد كنترل نموده و آزمايش خون و ادرار درخواست ميك ند . همچنين ممكن است پزشك يك سا چند مورد از معايناتي را كه در صفحات آتي توصيف شده انجام دهد .
˜ معاينه لگني : انجام معاينه لگني براي بررسي واژن ، رحم ، مثانه و ركتوم صورت مي گيرد. پزشك اين اعضا را از نظر وجود توده يا هر گونه تغيير در شكل و اندازه بررسي ميك ند . پزشك براي مشاهده قسمت بالاي واژن و گردن رحم ، وسيله اي درون واژن قرار مي دهد كه اسپكولوم نام دارد .
˜ تست پاپ : پزشك ، سلول هايي از گردن رحم و قسمت فوقاني واژن مي گيرد و اين نمونه از نظر وجود سلول هاي غيرطبيعي در ازمايشگاه چك مي شود . گرچه تست پاپ مي تواند وجود سرطان در گردن رحم را نشان دهد امام معمولاً سلول ها درون رحم در تست پاپ ظاهر نمي شوند به همين دليل پزشك سلول هاي درون رحم را از طريق فرآِيندي كه بيوپسي نام دارد ، جمع اوري مي كند .
˜ سونوگرافي از راه واژن : پزشك دستگاهي درون واژن قرار مي دهد كه امواج صوتي با فركانس بالا را به درون رحم مي فرستند . الگوي اكوي توليد شده بر اثر اين امواج ، تصويري ايجاد مي كند ، در صورتي كه اندومترضخيم به نظر برسد، پزشك يك بيوپسي انجام مي دهد .
˜ بيوپسي : پزشك نمونه اي از بافت مخاط رحم بر مي دارد . اين كار معمولاً در مطب پزشك انجام مي شود . البته در برخي موارد لازم است كه گشادسازي و كورتاژ (D&C) صورت گيرد . D&C نوعي جراحي است كه در بيمارستان و تحت بي هوشي انجام مي شود . پاتولوژيست بافت را از نظر وجود
سلول هاي سرطاني ، هيپرپلازي و ساير بيماري ها بررسي مي كند . ممكن است برخي از زنان تا مدت كوتاهي بعد از بيوپسي دچار دل پيچه و خونريزي واژينال باشند .
فردي كه نيازمند بيوپسي است مي تواند پرسش هاي زير را از پزشك بپرسد :
˜ من به چه نوع بيوپسي نيازمند هستم ؟ چرا ؟
˜ اين كار چقدر طول مي كشد ؟ آيا هنگام انجام آن بيدار هستم ؟ آيا آسيبي به من وارد مي شود؟
˜ چقدر طول مي كشد تا از نتايج مطلع شوم ؟
˜ آيا اين كار خطري براي من دارد ؟ امكان ايجاد عفونت يا خونريزي چقدر است ؟
˜ در صورت ابتلا به سرطان چه كسي راجع به درمان با من صحبت مي كند ؟ چه زماني ؟
مرحله بندي
در صورت تشخيص سرطان پزشك بايد بداند كه بيماري در چه مرحله اي است ، چقدر وسعت دارد و بهترين برنامه درماني چيست ؟ مرحله بندي ، روش دقيقي براي اطلاع از گسترش سرطان به ساير بافت ها و بافت هاي درگير است .
پزشك معمولاً تست هاي خوني ، تست ادرار و عكس قفسه سينه درخواست مي كند . ممكن است انجام عكس از ساير قسمت هاي بدن ، سي تي اسكن ، سونوگرافي ، ام آر آي ، سيگموئيدوسكوپي يا كولونوسكوپي نيز لازم باشد .
در اكثر موارد ، قابل اعتماد ترين روش براي مرحله بندي بيماري ، خارج كردن رحم (هيستركتومي) است . جراح پس خارج كردن مي تواند نشانه هاي واضح تهاجم سرطان به عضلات رحم را جستجو نمايد . همچنين ، مي توان گره هاي لنفاوي و ساير ارگان هاي درون لگن را از نظر شواهد سرطان بررسي كرد . پاتولوژيست با استفاده از ميكروسكوپ ، رحم و ساير بافت هاي خارج شده در جراحي را بررسي مي كند .
تظاهرات اصلي مراحل مختلف شامل موارد زير است :
مرحله I : سرطان فقط در جسم رحم بوده و گردن رحم را درگير نكرده است .
مرحله II : سرطان از جسم رحم به گردن رحم گسترش يافته است .
مرحله III : سرطان به خارج از رحم گسترش يافته اما از لگن خارج نشده (و مثانه و ركتوم نيز درگير نيستند) ممكن است گره هاي لنفاوي ناحيه لگن حاوي سلول هاي سرطاني باشند .
مرحله IV : سرطان به مثانه و ركتوم تهاجم كرده يا به قسمت هايي از بدن كه خارج از لگن هستند گسترش يافته است .
درمان :
بسياري از بيماران تمايل دارند كه در تصميم گيري راجع به درمان و مراقبت هاي درماني خود نقش فعالي داشته باشند و سعي مي كنند راجع به بيماري و گزينه درماني خود بيشتر بدانند . البته شوك و استرس وارد شده به فرد پس از تشخيص سرطان ، تفكر راجع به آنچه را كه مي خواهند از پزشك بپرسند را مشكل مي سازد . بهتر است قبل از ملاقات با پزشك ، فهرستي از پرسش هاي خود تهيه كنيد. براي بخاطر سپردن گفته هاي پزشك مي توانيد يادداشت برداريد يا درباره استفاده از ضبط صوت از پزشكتان اجازه بگيريد . برخي از بيماران دوست دارند كه يكي از دوستان يا نزديكانشان در جلسات ويزيت حضور داشته ، يادداشت بردارد يا فقط گوش كند .
ممكن است پزشك ، بيمار را به پزشك ديگري كه در زمينه درمان سرطان تخصص دارد ارجاع دهد يا بيمار چنين چيزي را درخواست نمايد . درمان معمولاً چند هفته پس از تشخيص آغاز مي شود و وقت كافي براي صحبت راجع به گزينه هاي درماني، پرسيدن نظر يك پزشك ديگر و كسب اطلاعات بيشتر راجع به سرطان رحم وجود دارد .
مراجعه به يك پزشك ديگر:
ممكن است بخواهيد پيش از شروع درمان نظر يك پزشك ديگر راراجع به تشخيص ، مرحله سرطان و برنامه درماني خود جويا شويد . برخي از شركت هاي بيمه هزينه اين كار را تحت پوشش قرار مي دهد ولي برخي شركتها فقط در صورتي كه بيمار آن را درخواست كند حاضر به پوشش چنين خواسته اي هستند . جمع آوري اسناد پزشكي و مرتب كردن آن را براي نشان دادن به يك پزشك ديگر كمي وقت مي گيرد . در اكثر موارد اين وقفه كوتاه از تاثير درمان نخواهد كاست .
چند راه براي يافتن يك پزشك ديگر و جويا شدن نظر او وجود دارد .
˜ ممكن است پزشك شما را به يك يا چند متخصص ارجاع دهد . متخصصان كه به درمان سرطان رحم مي پردازند عبارتند از جراحان ، انكولوژيست هاي زنان ، انكولوژيست هاي داخلي و انكولوژيست هاي اشعه درماني . در مراكز سرطان اغلب ، اين متخصصان با هم در غالب يك تيم كار مي كنند .
˜ سرويس اطلاع رساني سرطان با شماره 1-800-4-CANSER مي تواند آدرس مراكز درماني از جمله مراكز سرطان و ساير برنامه هاي تحت حمايت موسسه ملي سرطان را در اختيار شما قرار دهد .
˜ با مراجعه به يك انجمن درماني محلي يا ايالتي ، يك بيمارستان نزديك با يك دانشكده پزشكي معمولاً مي توانيد نام پزشكان متخصص مربوطه را دريافت كنيد .
˜ بورد متخصصان آمريكا (ABMS) ، فهرستي از پزشكان را كه در زمينه تخصص هاي مختلف آموزش ديده اند ، در اختيار دارد . اين فهرست در مراكز كتابخانه هاي عمومي نيز موجود است .
همچنين بورد متخصصان آمريكا (ABMS) خدمات تلفني و اينترنتي ارائه مي دهد .
بيماران مي توانند با استفاده از اين خدمات ، از مجوز بورد پزشك خود اطمينان حاصل نمايند . شماره تلفن 1-866-ASK- ABMS(1-866-275-2267)
آدرس اينترنتي http://www.abms.org/newsearch.asq
به اين منظور در دسترس است .
آماده شدن براي درمان
انتخاب درمان به اندازه تومور ، مرحله بيماري ، تاثير يا عدم تاثير هورمون هاي زنانه بر رشد تومور و درجه تومور وابسته است . (منظور از درجه تومور ميزان شباهت سلول هاي سرطاني به سلول هاي طبيعي است و سرعت رشد احتمالي سرطان را نشان مي دهد . سرطان هاي درجه پايين ، كندتر از سرطان هاي درجه بالا رشد مي كنند و پخش مي شوند) . پزشك ساير فاكتورها از جمله سن بيمار و حال عمومي او را نيز در نظر كي گيرد .
بيمار مي تواند پرسش هاي زير را پزشك بپرسد :
˜ من به چه نوعي از سرطان رحم مبتلا شده ام ؟
˜ آيا سرطان گسترش يافته ؟ در چه مرحله اي است ؟
˜ آيا لازم است براي بررسي ميزان گسترش بيماري ، تست هاي بيشتري انجام دهم ؟
˜ تومور من چه درجه اي دارد ؟
˜ گزينه هاي درماني شامل چه مواردي است ؟
شما كدام يك را توصيه مي كنيد ؟ چرا ؟
˜ انتظار مي رود هر كدام از روش هاي درماني چه فوايدي داشته باشند ؟
˜ خطرات و عوارض جانبي هر نوع درمان چيست ؟
˜ هزينه احتمالي درمان چقدر است ؟
˜ درمان چقدر بر فعاليت هاي طبيعي من تاثير مي گذارد؟
˜ چند وقت يكبار بايد بررسي شوم ؟
˜ آيا كارآزمايي باليني (مطالعه تحقيقاتي) مناسب براي من وجود دارد؟
لزومي ندارد كه يكباره تمام سوالات موجود در ذهن خود را بپرسيد و به تمام آنها پاسخ دهيد . حتماً فرصت هاي ديگري براي توضيح مطالب مبهم و كسب اطلاعات بيشتر از پزشك وجود دارد .
روش هاي درمان
براي زنان مبتلا به سرطان رحم ، گزينه هاي درماني متعددي وجود دارد . اكثر مبتلايان به سرطان رحم تحت جراحي قرار مي گيرند . برخي از آنها اشعه درماني مي شوند و تعداد كمي نيز تحت درمان هورموني قرار مي گيرند . در برخي از بيماران تركيبي از اين روش ها به كار مي رود .
پزشك بهترين شخص براي توصيف گزينه هاي درماني و نتايج مورد انتظار از آنها است .
ممكن است از پزشكتان بخواهيد كه شما را در يك كارآزمايي باليني وارد سازد كارآزمايي باليني يك مطالعه تحقيقاتي در مورد روش هاي درماني جديد است و گزينه مهمي براي زنان مبتلا به سرطان رحم در مراحل مختلف به شمار مي رود . در بخش «هدف از تحقيقات در سرطان» اطلاعات بيشتري راجع به كارآزمايي هاي باليني آورده شده است .
اكثر زنان مبتلا به سرطان تحت عمل جراحي خارج كردن رحم (هيستركتومي) از طريق ايجاد برش روي شكم قرار مي گيرند در جريان هيستركتومي ، پزشك لوله هاي رحم و هر دو تخمدان را نيز خارج مي كند (اين كار سالپينگواووفوركتومي دوطرفه ناميده مي شود)
پزشك مي تواند گره هاي لنفاوي نزديك به تومور را نيز خارج كرده و وجود سرطان در آنها بررسي كند . وجود سلولهاي سرطاني در گره هاي لنفاوي به معني گسترش تومور به ساير قسمت هاي بدن است . اگر تومور از اندومتر فراتر نرفته باشد لازم نيست كه بيمار تحت درمان ديگري قرار گيرد . مدت بستري در بيمارستان از چند روز تا يك هفته متغير است .
مي توانيد پرسش هاي زير را راجع به جراحي از پزشك خود بپرسد :
˜ قرار است تحت چه نوعي عملي قرار گيرم ؟
˜ پس از انجام عمل جراحي چگونه خواهم بود ؟
˜ در صورت وجود درد چه كمكي به من خواهد شد ؟
˜ چه مدت در بيمارستان بستري مي شوم ؟
˜ آيا انجام اين عمل ، عوارض طولاني مدت نيز دارد ؟
˜ آيا توانايي انجام فعاليت هاي طبيعي را به دست خواهم آورد ؟
˜ آيا جراحي بر زندگي جنسي من تاثيرگذار است ؟
˜ آيا لازم است براي پيگيري ويزيت شوم ؟
در اشعه درماني ، از اشعه هاي پر انرژي براي كشتن سلول ها استفاده مي شود . اين روش نيز مانند جراحي نوعي درمان موضعي است و بر سلول هاي سرطاني در ناحيه تحت درمان تاثير مي گذارد .
برخي از زنان كه در مراحل I ، II يا III سرطان رحم قرار دارند به هر دو درمان جراحي و اشعه درماني نيازمند هستند و در اين بيماران ، از اشعه درماني پيش از جراحي ، براي كوچك كردن و جمع كردن تومور يا بعد از جراحي براي كشتن و تخريب سلول هاي سرطاني بقيمانده استفاده مي شود . همچنين مي توان در تعدادي از بيماران كه نمي توانند تحت درمان جراحيقرار گيرند از نيز اشعه درماني استفاده نمود .
براي درمان سرطان رحم ، از دو نوع اشعه درماني استفاده مي شود :
˜ تابش خارجي : در اين روش از يك ماشين بزرگ كه در خارج از بدن قرار دارد ، براي تابش اشعه روي ناحيه تومور استفاده مي شود . بيمار معمولاً به طور سرپايي به يك بيمارستان يا كلينيك مراجعه نموده و به صورت 5 روز هفته و براي چند هفته تحت درمان با اشعه قرار مي گيرد . با اين روش به حفظ سلول ها و بافت هاي سالم در عين تابش دوز كامل اشعه كمك مي شود . در اين روش تابش خارجي هيچ نوع ماده راديواكتيوي درون بدن باقي نمي ماند .
˜ تابش داخلي : در اين روش ، لوله هاي باريك حاوي ماده راديواكتيو از طريق واژن وارد بدن شده و به مدت چند روز در آنجا باقي مي مانند . در اين مدت فرد در بيمارستان بستري مي ماند و براي محافظت از سايرين در برابر تابش اشعه بهتر است ملاقات كننده نداشته باشد يا افرادفقط براي مدت كوتاهي به ملاقات او بروند . پس از خروج ماده راديواكتيو ، هيچ گونه راديواكتيويته در بدن فرد وجود نخواهد داشت .
در برخي از بيماران انجام هر دو روش تابش داخلي و خارجي ضروري است .
مي توانيد پرسش هاي زير را راجع به اشعه درماني از پزشك خود بپرسيد :
˜ هدف از اين درمان چيست ؟
˜ اشعه با چه روشي تابيده مي شود ؟
˜ آيا بايد در بيمارستان بستري شوم ؟ چه مدت ؟
˜ درمان كي شروع و كي پايان مي يابد ؟
˜ در جريان درمان چگونه هستم ؟ چه عوارض جانبي وجود دارد ؟
˜ براي مراقبت از خود در جريان درمان چه كاري مي توانم انجام دهم ؟
˜ چگونه از تاثير اشعه درماني مطلع مي شوم ؟
˜ مي توانم در جريان درمان به فعاليتهاي طبيعي خود ادامه دهم؟
˜ آيا ويزيت براي پيگيري ضروري است ؟
هورمون درماني به معني استفاده از مادي است كه مانع استفاده سلول هاي سرطاني از هورمون ها براي رشد و تكثير مي شود . هورمون ها مي توانند به گيرنده هاي هورموني متصل شده و تغييراتي در بافت رحم ايجاد كنند . پزشك قبل از شروع درمان وجود گيرنده هورموني را آزمايش مي كند . اين تست آزمايشگاهي خاص روي بافت رحم به پزشك در تشخيص وجود گيرنده هاي استروژن و پروژسترون كمك مي كند . در صورت وجود گيرنده بافتي ، احتمال پاسخ به هورمون درماني بيشتر است .
هورمون درماني ، درمان سيستميك ناميده مي شود زيرا روي سلول هاي سرطاني درسراسر بدن تاثير
مي گذارد. معمولاً هورمون درماني شامل استفاده از قرص حاوي نوعي پروژسترون است .
پزشكان از هورمون درماني براي زناني كه امكان انجام اشعه درماني يا جراحي براي آنها وجود دانرد استفاده ميكنند . همچنين از اين روش درزنان مبتلا به سرطان رحم كه به ريه و ساير قسمت هاي بدن گسترش يافته است استفاده مي شود . در صورت عود سرطان رحم نيز مي توان اين روش را به كار گرفت.
مي توانيد پرسش هاي زير راجع به هورمون درماني را از پزشك خود بپرسيد :
˜ چرا به اين درمان نياز دارم ؟
˜ نتايج تست بررسي گيرنده هورموني چه بوده است ؟
˜ در اين روش از چه هورموني هايي استفاده مي شود و آنها چه كار ميكنند ؟
˜ آيا دچار عوارض جانبي مي شوم ؟ براي برطرف شدن آنها چه كار مي توانم بكنم ؟
˜ چه مدت بايد تحت اين درمان قرار گيرم ؟
آثار جانبي درمان سرطان
از آنجا كه درمان سرطان مي تواند به سلول ها و بافت هاي سالم آسيب برساند ، گاه عوارض جانبي ناخواسته ايجاد مي شود . ايجاد و نوع اين عوارض جانبي به عوامل متعدد از جمله نوع و وسعت درمان بستگي دارد . آثار جانبي در بيماران مختلف ، متفاوت هستند و حتي ممكن است در جلسات مختلف درمان نيز تغيير كنند . پزشكان و پرستاران پيش از شروع درمان راجع به عوارض جانبي احتمالي براي شما توضيح مي دهند و نحوه برخورد با آنها را به شما مي آموزند .
NCI ، كتابچه هاي مفيدي راجع به درمان سرطان و مواجه شدن با عوارض جانبي آن چاپ نموده است. برخي از اين كتابچه ها عبارتند از «بيمار و اشعه درماني» و «نكات كليدي براي بيماران مبتلا به سرطان» براي كسب اطلاعات بيشتر راجع به منابع مربوط به عوارض جانبي به بخش «منابع اطلاع رسانيموسسه ملي سرطان» و «كتابچه هاي موسسه ملي سرطان» مراجعه كنيد .
جراحي
بيماران پس از هيستركتومي معمولاً تا حدي درد داشته و به شدت احساس ضعف و خستگي مي كنند . اكثر زنان 8-4 هفته پس از جراحي ، فعاليت هاي طبيعي خود را به دست مي اورند ولي برخي به زمان بيشتري نياز دارند .
برخي از زنان پس از جراحي دچار تهوع و استفراغ و برخي ديگر دچار مشكلات ادراري و مدفوعي مي شوند . پزشكان ، رژيم غذايي بيمار را در ابتدا محدود به مايعات نموده و به تدريج به آنها اجازه مصرف غذاهاي جامد را مي دهند:
زناني كه تحت هيستروكتومي قرار مي گيرند ديگر قاعدگي نداشته و قادر به حاملگي نيز نيستند . وقتي تخمدان ها خارج مي شوند ، يائسگي ايجاد مي شود . گر گرفتگي و ساير علايم يائسگي كه به دنبال جراحي روي مي دهند شديدتر از يائسگي طبيعي هستند . اغلب براي برطرف كردن اين مشكلات در زناني كه سابقه سرطان رحم ندارند از هورمون درماني جايگزين (HRT) استفاده مي شود اما در زناني كه مبتلا به سرطان رحم هستند نمي توان از هورمون هاي استروژن يك عامل خطر براي اين بيماري است و بسياري از پزشكان معتقدند كه استروژن باعث عود بيماري مي شود . البته برخي از پزشكان عقيده دارند كه هيچگونه شاهد علمي مبني بر افزايش خطر عود سرطان با مصرف استروژن وجود ندارد . NCI ، يك مطالعه تحقيقاتي بزرگ در مورد خطرناك يا بي خطر بودن مصرف استروژن در زنان مبتلا به مراحل اوليه سرطان رحم ترتيب داده است .
در برخي از زنان ، هيستروكتومي روي زندگي جنسي فرد تاثير مي گذارد . ممكن است فرد احساس فقدان داشته باشد كه روابط جنسي را مشكل مي سازد . در ميان گذاشتن اين احساسات با شريك جنسي كمك كننده است .
اشعه درماني
آثارجانبي اشعه درماني عمدتاً به دوز درماني و ناحيه تحت درمان در بدن وابسته است . آثارجانبي شايع شامل خشكي و قرمزي پوست و ريزش مو در ناحيه تحت درمان ، كاهش اشتها و خستگي شديد است . برخي از زنان دچار خشكي ، خارش ، سفتي و سوزش در واژن مي شوند . اشعه درماني مي تواند باعث اسهال يا تكرر و سوزش ادرار شود و تعداد گلبولهاي سفيد را كه محافظت كننده بدن در برابر عفونت هستند ، كاهش دهد .
پزشكان توصيه مي كنند كه بيمار در طول درمان از رابطه جنسي خودداري نمايد . هرچند ، اكثر بيماران مي توانند چند هفته پس از پايان درمان ، فعاليت جنسي خود را بازيابند . پزشكان و پرستاران راه هايي براي برطرف نمودن ناراحتي واژينال ناشي از درمان بيمار آموزش مي دهند .
هورمون درماني
هورمون درماني نيز با ايجاد آثار جانبي همراه است . زناني كه استروژن مي گيرند دچار احتباس مايعات در بافت هاي بدن ، افزايش اشتها و افزايش وزن مي شوند . در صورتي كه فرد هنوز قاعده مي شود ، تغييراتي در سيكل ها قاعدگي ايجاد مي گردد .
تغذيه
فردبايد در جريان درمان سرطان ، تغذيه خوبي داشته باشد زيرا براي تسريع بهبودي ، حفظ قدرت داشتن وزن مناسب به پروتئين و كالري كافي نياز است . تغذيه مناسب به بيماران مبتلا كمك مي كند تا احساس بهتر و انرژي بيشتري داشته باشند .
ممكن است بيماران به دليل خستگي يا يا ناراحتي تمايل به غذا خوردن نداشته باشند . همچنين عوارض جانبي درمان مانند كاهش اشتها ، تهوع يا استفراغ هم مي تواند باعث اشكال در غذا خوردن شود . ممكن است مزه غذاها تغيير كند .
پزشك يا كارشناس تغذيه مي تواند توصيه هايي راجع به روش هاي حفظ تغذيه سالم در اختيار شما قراردهد . بيماران و خانواده هاي آنان مي توانند كتابچه موسسه ملي سرطان تحت عنوان «نكات مهم راجع به تغذيه در بيماران مبتلا به سرطان» را مطالعه كنندكه حاوي پيشنهادات و راه حل هاي مفيدي است . در بخش «كتابچه هاي موسسه ملي سرطان » راجع به نحوه دستيابي به اين نشريات صحبت شده است .
پيگيري
پيگيري پس از درمان سرطان رحم ، اهميت زيادي دارد . بيماران نبايد در صحبت با پزشك راجع به نحوه پيگيري ، تاخير كنند . بررسي منظم تضمين مي كند كه هرگونه تغيير در وضعيت سلامت مورد توجه قرار گيرد . هرگونه مشكل ايجاد شده را مي توان به محض امكان ، درمان نمود . بررسي ها
مي تواند شامل معاينه فيزيكي ، معاينه لگني ، عكس و تست هاي آزمايشگاهي باشد .
حمايت از بيماران مبتلا به سرطان رحم
زندگي با يك بيماري جدي مانند سرطان آسان نيست . برخي از بيماران نيازمند كمك براي مواجه شدن با جنبه هاي رواني و عملي بيماري خود هستد . در اين راستا گروه هاي حمايت كننده اي وجود دارد . در اين گروه ها ، بيماران يا اعضاي خانواده آنها با هم جمع شده و داشته هاي خود راجع به مواجه شدن با بيماري و آثار درمان را در اختيار يكديگر قرار مي دهند . بيماران مي توانند با يكي از اعضاي تيم مراقبت بهداشتي خود راجع به پيدا كردن يك گروه حمايت كننده صحبت كنند .
نگراني از بابت آثار سرطان رحم و درمان آن برتوانايي جنسي فرد ، امري طبيعي است . بيماران مي توانند راجع به آثار جانبي احتمالي و دايمي يا موقت بودن آنها با پزشك صحبت كنند . بهتر است بيمار و شريك جنسي او راجع به احساسات خود با هم صحبت نموده و در يافتن راه هايي براي تسهيم تمايلات در طول مدت درمان و س از آن به يكديگر كمك كنند .
ممكن است بيماران مبتلا به سرطان نگران مراقبت از خانواده ، حفظ شغل يا توانايي انجام امور روزمره باشند . نگراني از بابت درمان و برخورد با آثار جانبي آن ، بستري در بيمارستان و هزينه درمان نيز وجود دارد . پزشكان ، پرستاران و ساير اعضاي تيم مراقبت سلامت مي توانند پاسخگوي پرسش هاي فرد راجع به درمان و توانايي كار كردن باشند . ملاقات با مددكار اجتماعي ، مشاور يا كارمند بيمه نيز مي تواند براي كشاني كه تمايل درند راجع به احساسات خود صحبت نموده و نگراني هاي خود را شرح دهند ، كمك كننده باشد . اغلب مددكاران اجتماعي مي توانند منابعي براي كمك هاي مالي ، نقل و انتقال ، مراقبت در منزل يا حمايت رواني معرفي نمايند .
همچنين از طريق سرويس اطلاع رساني سرطان و ساير منابع فهرست شده در بخش «منابع اطلاعاتي موسسه ملي سرطان» مي توانيد به مطالب اپ شده مرتبط دسترسي پيدا كنيد . سرويس اطلاع رساني سرطان مي تواند اطلاعاتي براي كمك به بيماران و خانواده هاي آنان در پيدا كردن برنامه ها ، خدمات و نشريات موجود ارائه دهد .
هدف از تحقيقات درباره سرطان
پزشكان در سراسر كشور، انواع زيادي از كارآزمايي هاي باليني را انجام مي دهند . مطالعات زيادي راجع به درمان در زنان مبتلا به سرطان رحم در دست انجام است . تحقيقات منجر به پيشرفت شده است و محققان به تحقيق درباره رويكردهاي موثرتر ادامه مي دهند .
بيماراني كه در كارآزمايي باليني شركت مي كنند شانس نخست براي سود بردن از درمان هايي را دارند كه تحقيقات قبلي درباره آنها اميد بخش بوده است . همچنين اين بيماران با كمك به پزشكان در تحقيقات راجع به بيماري نقش مهمي در پيشرفت علم پزشكي ايفا مي كنند . گرچه كارآزمايي هاي باليني با خطراتي همراه هستند اما محققان براي حفاظت از بيماران شركت كننده مراحل متعدد و بسيار دقيقي را طي مي كنند .
در يك كارآزمايي بزرگ كه با شركت صدها بيمار انجام مي شود ، پزشكان يك روش جراحي ارزان تر براي خارج كردن رحم را امتحان مي كنند . به طور معمول پزشكان براي خارج نمودن رحم برشي روي شكم ايجاد مي كنند . در اين مطالعه ، پزشكان براي خروج رحم از راه واژن از يك لاپاراسكوپ (يك لوله چراغ دار) استفاده مي نمايند. پزشكان مي توانند از لاپاراسكوپ براي خروج تخمدان ها و گره هاي لنفاوي و مشاهده نشانه هاي وجود سرطان در شكم استفاده نمايند .
ساير محققان درباره تاثير اشعه درماني پس از جراحي و همچنين تركيب جراحي ، اشعه درماني و شيمي درماني كار مي كنند . كارآزمايي هاي ديگري راجع به بررسي داروهاي جديد ، تركيبات جديد از داروها و درمان بيولوژيك انجام مي شود . برخي از اين مطالعات به منظور يافتن روش هاي كاهش آثار جانبي درمان و بهبود كيفيت زندگي زنان مبتلا طراحي شده است .
فردي كه در كارآزمايي باليني شركت مي كند بايد با پزشك خود صحبت كند . همچنين مي توانند كتابچه «شركت در كارآزمايي باليني آنچه بيماران مبتلا به سرطان بايد بدانند» را مطالعه نمايد . در اين كتابچه NCI ، نحوه انجام مطالعات تحقيقاتي و خطرات و مضرات احتمالي آن توضيح داده شده است . پايگاه اينترنتي NCI راجع به كارآزمايي هاي باليني در زمينه سرطان با آدرس http://cancertrials.nci.nih.gov اطلاعات كلي راجع به كارآزمايي هاي باليني در اختيار علاقمندان قرار مي دهد . همچنين جزئيات مطالعات در دست اجرا راجع به سرطان هاي رحم با مراجعه به PDQ كه يك پايگاه اطلاعاتي راجع به سرطان است و به وسيله NCI اداره مي شود ، آورده شده است . سرويس اطلاع رساني سرطان با شماره 1-800-4-CANCER نيز مي تواند پاسخگوي پرسش هاي شما راجع به سرطان و ارائه اطلاعات از طريق پايگاه اطلاعاتي PDQ باشد .
منبع مورد استفاده : سرطان رحم
ترجمه : دكتر مهدي نادري فر – محبوبه نادري فر
انتشارات تيمورزاده
تلفن (84300-83383) 021
