توجه: این مطالب جنبه اطلاع رسانی دارد با پزشک معالج خود مشورت فرمایید.
آنچه باید درباره لنفوم غیر هوچکین بدانید.
این کتابچه موسسه ملی سرطان (NCI) درباره لنفوم غیر هوچکین که است از سیستم لنفاوی شروع می شود. در این کتابچه درباره علل، علائم، تشخیص، درمان و اقدامات حمایتی در ارتباط با این سرطان خواهید خواند. همچنین روش هایی برای مقابله با لنفوم غیر هوچکین پیشنهاد شده است.
این کتابچه فقط درباره لنفوم غیر هوچکین است و به لنفوم هوچکین مربوط نیست. برای کسب اطلاعات درباره لنفوم هوچکین به کتابچه دیگری از NCI که درباره این بیماری است، مراجعه کنید.
هر ساله حدود 54000 نفر از امریکایی از ابتلا به لنفوم غیر هوچکین مطلع می شوند. دانشمندان در جستجوی راه هایی برای یافتن علل بیماری هستند و روش های بهتری برای درمان آن می جویند.
NCI، اطلاعاتی درباره سرطان از طریق نشریات ذکر شده در این کتابچه ارائه می دهد که می توانید از طریق تلفن یا اینترنت آنها را سفارش دهید. همچنین با مراجعه به آدرس اینترنتی موسسه می توانید مطالب موجود را مطالعه کنید یا کپی بگیرید.
برای اطلاعات بیشتر می توانید به سایت WWW.Cancer.gov مراجعه کنید.
لنفوم غیر هوچکین چیست؟
لنفوم غیر هوچکین (NHL) سرطانی است که در سیستم لنفاوی شروع می شود. برای درک این بیماری، بهتر است سیستم لنفاوی را بشناسید.
سیستم لنفاوی
 سیستم لنفاوی، بخشی از سیستم ایمنی بدن است که کار مقابله با عفونت و سایر بیماری ها را بر عهده دارد. سیستم لنفاوی (4) است که حاوی مایعی به نام لنف (5)هستند . عروق لنفاوی به اعضای کوچک گردی به نام گره های لنفاوی (6) می رسند. گره های لنفاوی، پر از لنفوسیت ها ( نوعی گلبول سفید) هستند. گره های لنفاوی، باکتری ها و سایر مواد مضر موجود در خون را به دام انداخته و از بین می برند. مجموعه هایی از گره های لنفاوی در گردن، زیر بغل، قفسه ، سینه ، شکم و کشاله ران وجود دارد.
سایر قسمت های گره های لنفاوی شامل لوزه ها، طحال و تیموس است. بافت لنفاوی در سایر قسمت های بدن از جمله معده، پوست و روده کوچک هم یافت می شود.
لنفوم غیر هوچکین
لنفوم غیر هوچکین انواع مختلفی دارد. تمام انواع لنفوم در سلول های سیستم لنفاوی شروع می شوند. سلول ها به طور طبیعی رشد می کنند و در مواقع نیاز بدن تقسیم می شوند تا سلول های جدید ایجاد کنند. سلول ها در صورت پیر شدن، می میرند و سلول های جدید جای آن ها را می گیرند. گاه این فرایند منظم دچار اختلال می شود. سلول های جدید در شرایط عدم نیاز بدن به وجود می آیند و سلول های قدیمی در زمانی که باید، نمی میرند. این سلول های اضافی، توده بافتی به نام تومور (1) ایجاد می کنند.
لنفوم غیر هوچکین وقتی ایجاد می شود که لنفوسیت ( سول B یا سلول T) غیر طبیعی شود. معمولاً لنفوم غیر هوچکین در یک سلول B و در یک گره لنفاوی شروع می شود. این سلول غیر طبیعی، تقسیم می شود و سلول هایی مشابه خود ایجاد می کند. سلول های جدید مکرراً تقسیم شده و تعداد زیادی سلول غیر طبیعی ایجاد می کنند. سلول های غیر طبیعی، سلول سرطانی هستند و در زمانی که باید، نمی میرند. این سلول ها قدر به حفاظت از بدن در برابر عفونت یا سایر بیماری ها نیستند. همچنین سلول های سرطانی می توانند تقریباً به تمام قسمت های بدن گسترش یابند.
عوامل خطر(2)
پزشکان به ندرت می توانند توضیح دهند که چرا یک نفر مبتلا به لنفوم غیر هوچکین شده و دیگری مبتلا نمی شود. اما تحقیقات نشان داده اند که وجود عوامل خطر خاص باعث افزایش احتمال ابتلا به بیماری می شود. در کل عوامل خطر لنفوم غیر هوچکین عبارتند از:
·        ضعف سیستم ایمنی: داشتن سیستم ایمنی ضعیف ( به علت مشکلات ارثی، عفونت HIV یا مصرف داروهای خاص) خط ایجاد لنفوم غیر هوچکین را زیاد می کند.
·        عفونت های خاص: ابتلا به برخی عفونت های خاص، خطر ایجاد لنفوم را زیاد می کند. البته لنفوم، مسری نیست و هیچ کس از دیگری، لنفوم نمی گیرد.
موارد زیر، انواع اصلی عفونت هایی هستند که خطر لنفوم را زیاد می کنند:
-         ویروس نقض ایمنی انسان (HIV): HIV ویروس عامل ایدز است. خطر ایجاد برخی از انواع لنفوم غیر هوچکین از مبتلایان به عفونت HIV افزایش می یابد.
-         ویروس اشتاین- بار (EBV): عفونت EBV باعث افزایش خطر لنفوم می شود .در آفریقا، عفونت EBV با ایجاد لنفوم بورکیت ارتباط دارد.
-         هلیکوبا کترپیلوری ( H.پیلوری): نوعی باکتری است که باعث زخم معده می شود و ابتلا به این زخم ها خط ایجاد لنفوم در مخاط معده را افزایش می دهد.
-         ویروس لنفوم/ لوکمی سلول T انسانی (HTLV-1): عفونت با HTLV-1 با افزایش خطر لنفوم و لوکمی همراه است.
-         ویروس هپاتیت C: برخی مطالعات حاکی از افزایش خطر لنفوم در کسانی بوده است که دچار ویروس هپاتیت C هستند. برای درک نقش ویورس هپاتیتC به انجام مطالعات بیشتر نیاز است.
·        سن: اگر چه لنفوم غیر هوچکین در جوانان نیز روی می دهد اما احتمال ایجاد این بیماری با افزایش سن، بیشتر می شود. اکثر مبتلایان به لنفوم غیر هوچکین بیش از 60 سال دارند.
محققان در حال تحقیق درباره نقش چاقی و سایر عوامل خطر احتمالی در ایجاد لنفوم غیر هوچکین هستند. ممکن است خطر ایجاد این بیماری در کسانی که با علف کش ها یا سایر مواد شیمیایی خاص کار می کنند، بیشتر باشد. همچنین محققان درباره ارتباط بین استفاده از رنگ مو پیش از سال 1980 و ایجاد لنفوم غیر هوچکین تحقیق می کنند.
اکثر افرادی که عوامل خطر شناخته شده دارند، دچار لنفوم غیر هوچکین نمی شوند و از سوی دیگر، اغلب کسانی که دچار این بیماری می شوند، هیچ عامل خطر شناخته شده ای ندارند. اگر فکر می کنید که در معرض خطر هستید باید با پزشکتان صحبت کنید.
علائم
لنفوم غیر هوچکین می تواند باعث ایجاد علائم زیر شود:
·        تورم بدون درد گره های لنفاوی گردن، زیر بغل یا کشاله ران
·        کاهش وزن بدون توجیه
·        تب
·        تعریق شبانه شدید
·        سرفه ، اختلال تنفس یا درد قفسه سینه
·        ضعف و خستگی که بر طرف نمی شود.
·        تورم، درد و احساس پری شکم
در اکثر موارد، این علائم ناشی از سرطان نیستند. عفونت و سایر بیماری ها نیز می توانند این علائم را ایجاد کنند. هر کس که به مدت بیش از 2 هفته دچار این علائم شود، باید به پزشک مراجعه کند تا مشکلات موجود، شناسایی و درمان شود.
تشخیص
در صورت تورم گره های لنفاوی یا سایر علایم مطرح کننده لنفوم غیر هوچکین، پزشک باید وجود یا عدم وجود سرطان را بررسی کند. به این منظور شرح حال شخصی و خانوادگی شما را می پرسد.
ممکن است بعضی از تست ها و معاینات زیر را انجام دهید:
·        معاینه جسمانی: پزشک وجود گره های لنفاوی متورم در گردن، زیر بغل و کشاله ران را بررسی می کند. همچنین کبد و طحال را نیز از نظر تورم مورد معاینه قرار می دهد.
·        تست های خونی: برای سنجش تعداد سلول های خونی، تست آزمایشگاهی شمار کامل سلول های خونی انجام می شود. همچنین سایر مواد از جمله سطح لاکتات دهیدروژناز(LDH) خون نیز چک می شود . لنفوم باعث افزایش سطح LDH می شود.
·        عکس قفسه سینه: می توانید وجود گره های لنفاوی متورم یا سایر علائم بیماری در قفسه سینه را با تهیه عکس قفسه سینه بررسی کنید.
·        بیوپسی: پزشک برای بررسی سلول های لنفوم، نمونه بافتی بر می دارد. بیوپسی تنها روش قطعی تشخیص لنفوم است. پزشک می توان کل گره لنفاوی ( بیوپسی برداشتی) یا فقط بخشی از آن ( بیوپسی برشی) را بردارد. پاتولوژیست وجود سلول لنفوم در نمونه بافت را در زیر میکروسکوپ بررسی می کند.
پزشک نمی تواند نمونه بافتی را با سوزن خارج کند ( بیوپسی سوزنی ) زیرا نمونه بافتی تهیه شده با سوزن برای تشخیص لنفوم به وسیله پاتولوژیست، کافی نخواهد بود.
می توانید پیش از انجام بیوپسی، سوالات زیر را از پزشک بپرسید:
·        بیوپسی چگونه انجام می شود؟
·        بیوپسی کجا انجام می شود؟
·        انجام بیوپسی چقدر طول می کشد؟
·        آیا هنگام انجام بیوپسی، هوشیار هستم؟
·        آیا بیوپسی می تواند به من آسیب برساند؟
·        آیا انجام بیوپسی، خطر دارد؟ احتمال عفونت یا خونریزی پس از بیوپسی چقدر است؟
·        بهبودی پس از انجام بیوپسی چقدر طول می کشد؟
·        چه مدت بعد از بیوپسی، از نتایج آن مطلع می شوم؟ چه کسی این نتایج را برای من توضیح خواهد داد؟
·        در صورتی ابتلا به سرطان، چه کسی راجع به مراحل بعدی درمان با من صحبت می کند و چه زمانی؟
انواع لنفوم
در صورت وجود لنفوم، پاتولوژیست نوع آن را گزارش می کند شایع ترین انواع لنفوم، لنفوم منتشر سلول B بزرگ و لنفوم فولیکولار هستند.
لنفم ها بر اساس سرعت رشد، تقسیم بندی می شوند.
·        لنفوم های خاموش ( درجه پایین) که رشد آهسته ای دارند و علائم بسیار کمی ایجاد می کنند.
·        لنفوم های مهاجم ( درجه متوسط و درجه بالا) که رشد و گسترش سریع و به ایجاد علائم شدید تمایل دارند . با گذشت زمان، بسیاری از لنفوم های خاموش به لنفوم مهاجم تبدیل می شوند.
مرحله بندی
پزشک باید از وسعت ( مرحله) لنفوم غیر هوچکین مطلع باشد تا بتواند بهترین درمان را به کار گیرد مرحله بندی به انجام چندین تست نیاز دارد.
·        بیوپسی مغز استخوان: پزشک با استفاده از یک سوزن ضخیم، نمونه کوچکی از استخوان و مغز استخوان لگن یا یک استخوان بزرگ دیگر را بر می دارد. برای کنترل درد از بی حسی موضعی استفاده می شود. سپس پاتولوژیست وجود سلول های لنفوم در نمونه را بررسی می کند.
·        سی تی اسکن: با استفاده از یک دستگاه اشعه ایکس که به کامپیوتر متصل می شود، مجموعه تصاویری از قفسه سینه، شکم یا لگن تهیه می شود. ممکن است به بیمار ماده حاجب تزریق شود. همچنین ممکن است از بیمار خواسته شود که نوع دیگری از ماده حاجب تزریق شود. همچنین ممکن است از بیمار خواسته شود که نوع دیگری از ماده حاجب را بخورد. وجود ماده حاجب مشاهده گره های لنفاوی متورم و سایر مناطق غیر طبیعی را در عکس تهیه شده با اشعه ایکس آسان تر می سازد.
·        ام آر آی: یک ماده مغناطیسی قوی که به کامپیوتر متصل شده است برای تهیه تصویر از نخاع، مغز استخوان یا مغز به کار می رود. پزشک این تصاویر را روی صفحه نمایش مشاهده می کنند و می تواند آنها را روی فیلم چاپ کند.
·        سونوگرافی: دستگاه سونوگرافی، امواج صوتی غیر قابل شنیدن به سمت اجسام می فرستد. یک وسیله دستی کوچک روی بدن نگه داشته می شود. امواج پس از برخورد به بافت ها بر می گردند و به وسیله کامپیوتر به صورت تصویری، ترسیم می شوند. امواج برگشتی از تومورها، با بافت های سالم متفاوت هستند. این تصویر می تواند تومورهای احتمالی را نشان دهد.
·        کشیدن مایع نخاعی: پزشک از یک سوزن باریک و بلند برای برداشت مایع از ستون نخاعی استفاده می کند. با بی حسی موضعی می توان درد را کنترل کرد. پس از انجام این آزمایش باید به مدت چند ساعت دراز بکشید تا سردرد نگیرید. این مایع از نظر وجود سلول لنفوم یا سایر مشکلات در آزمایشگاه بررسی می شود.
·        اسکن PET : برای این کار مقدار کمی قند رادیوا کتیو به بیمار تزریق و سپس به وسیله یک دستگاه، تصاویر کامپیوتری از مصرف قند در سلول های بدن ترسیم می شود. سلول های سرطان در این تصاویر به صورت نقاط دارای فعالیت شدید، دیده می شوند.
مرحله سرطان به محل سلول های لنفوم ( در گره های لنفاوی یا سایر بافت یا ارگان ها) همچنین به تعداد نواحی درگیر وابسته است. مراحل لنفوم غیر هوچکین عبارتند از:
·        مرحله I: سلول های لنفوم فقط در یک گروه از گره های لنفاوی ( مانند گره های لنفاوی گردن یا زیر بغل) وجود دارند. سلول های غیر طبیعی در گره های لنفاوی موجود نیستند و فقط در قسمتی از یک بافت یا ارگان دیده می شوند ( مانند درگیری ریه بدون درگیری کبد یا مغز استخوان).
·        مرحله II: سلول ها ی لنفوم در حداقل دو گروه از گروه های لنفاوی در یک سمت ( بالا و پایین) دیافراگم وجود دارند یا سلول های لنفوم در یک ارگان و گره های لنفاوی نزدیک به آن ( در یک سمت دیافراگم) دیده می شوند. ممکن است سلول لنفوم در گروه های دیگری از گره های لنفاوی در همان سمت دیافراگم نیز دیده شوند.
·        مرحله III: لنفوم در گروه گره های لنفاوی بالا و پایین دیافراگم دیده می شود و ممکن است در بافت یا ارگان نزدیک به این گره های لنفاوی نیز وجود داشته باشد.
·        مرحله IV: لنفوم در سراسر حداقل یک بافت ارگان ( به همراه گره های لنفاوی) موجود بوده یا کبد، خون یا مغز استخوان را درگیر کرده است.
درمان
مبتلا یان به لنفوم غیر هوچکین دوست دارند که نقش فعالی در تصمیم گیری راجع به برنامه درمانی خود داشته باشند و طبیعی است که بخواهند، اطلاعات بیشتری راجع به بیماری و روش های درمان آن کسب کنند. البته شوک و استرس ناشی از تشخیص، تفکر راجع به سوالات مطرح شده در ذهن و پرسیدن آنها از پزشک را دشوار می سازد. تهیه فهرستی از این پرسش ها پیش از ملاقات با پزشک، کمک کننده است.
برای به خاطر سپردن گفته های پزشک می توانید یادداشت برداشته یا اجازه او از ضبط صوت استفاده کنید. می توانید یکی از دوستان یا اعضای خانواده را به همراه خود به جلسات ویزیت ببرید تا در صحبت ها شرکت کند، یادداشت بردارد یا فقط گوش دهد.
لازم نیست همه پرسش ها را یکباره بپرسید. فرصت های زیادی برای ملاقات با پزشک و توضیح خواستن از او درباره مسائل مهم و کسب اطلاعات بیشتر وجود دارد.
گاه پزشک شما را به متخصص ارجاع می دهد با شما چنین درخواستی را مطرح می کنید. متخصصانی که دردرمان لنفوم غیر هوچکین نقش دارند شامل انکولوژیست داخلی، انکولوژیست متخصص در اشعه درمانی و هماتولوژیست است. پزشک می تواند شما را به انکولوژیستی ارجاع دهد که در زمینه درمان لنفوم، متخصص است. این پزشکان معمولاً در ارتباط با مراکز دانشگاهی بزرگ کار می کنند.
مراجعه به یک پزشک دیگر
ممکن است بخواهید پیش از شروع درمان، نظر یک پزشک را راجع به تشخیص و درمان خود جویا شوید.
جویا شدن نظر یک پزشک دیگر درباره نوع لنفوم، فکر خوبی است. برنامه درمان برای انوع مختلف لنفوم، فرق می کند. می توانید از یک پاتولوژیست در مرکز مرجع بخواهید که نمونه بیوپسی را مجدداً بررسی کند.
همچنین می توانید نظر پزشک دیگری را راجع به برنامه درمانی خودبپرسید. برخی از شرکت های بیمه در صورت درخواست شما یا پزشکتان، هزنیه های این کار را تقبل می کنند. جمع آوری و مرتب نمودن مدارک و پرونده پزشکی برای نشان دادن به پزشک کمی وقت گیر است. در اکثر موارد، صرف چند هفته زمان برای جویا شدن نظر پزشک دیگر، مشکلی ایجاد نمی کندو تاخیر در شروع درمان کاملاً باعث کاهش تاثیر آن نخواهد شد، راجع به این تاخیر با پزشک خود صحبت کنید. زیرا برخی از بیماران مبتلا به لنفوم غیر هوچکین باید هر چه سریع تر درمان شوند.
چند راه برای یافتن یک پزشک دیگر و جویا شدن نظرات او وجود دارد:
·        پزشک می تواند شما را به یک یا چند متخصص لنفوم ارجاع دهد. معمولاً تعدادی از متخصصان در مراکز سرطان در قالب یک تیم با هم کار می کنند.
·        با تماس با سرویس اطلاع رسانی سرطان در NCI از طریق شماره تلفن 1-800-4-CANCER می توانید از مراکز درمانی نزدیک به خود باخبر شوید. امکان کسب اطلاعات از راه تماس با بخش Live Help در آدرس hhtp://www.cancer.gov نیز وجود دارد.
·         با مراجعه به انجمن درمانی ملی یا ایالتی، بیمارستان های نزدیک یا دانشکده های پزشکی هم می توانید اسامی متخصصان نزدیک به خود را پیدا کنید.
·        جامعه متخصصان امریکا (ABMS) فهرستی از نام پزشکانی را که آموزش تخصصی دیده و مورد آزمون قرار گرفته اند در اختیار دارد که آن را در قالب فرهنگ نامه رسمی ABMS از متخصصان دارای مجوز چاپ کرده است. این فرهنگ نامه در اکثر کتابخانه های عمومی موجود است. می توانید این اسامی را در آدرسhttp://www.abms.org نیز بیابید.
·        NCI بروشوری تحت عنوان « نحوه یافتن پزشک یا مرکز درمانی مناسب برای مبتلایان به سرطان» چاپ نموده که حاوی اطلاعات مفیدی است.
·        گروه های داوطلب علاقه مند به لنفوم هم می توانند به شما کمک کنند. این گروه ها را می توانید از سایت NCI پیدا کنید.
آماده شدن برای درمان
انتخاب نوع درمان به عوامل مختلف از جمله موارد زیر وابسته است:
·        نوع لنفوم غیر هوچکین ( به عنوان مثال لنفوم فولیکولر)
·        مرحله لنفوم ( محل وجود آن)
·        سرعت رشد سرطان ( خاموش یا مهاجم)
·        سن بیمار
·        ابتلا به سایر بیماری ها
پزشک می تواند درباره روش های درمانی موجود و نتایج حاصل از آنها برای شما توضیح دهد. شما به اتفاق پزشکتان، برنامه درمانی که برآورده کننده نیازهایتان باشد را تدوین خواهید کرد.
می توانید پیش از شروع درمان، سوالات زیر را از پزشک خود بپرسید:
·        سرطان در چه مرحله ای است و کدام قسمت بدن را درگیر کرده است؟
·        روش های مختلف درمان کدام است. شما کدام یک را برای من توصیه می کنید؟
·        فواید مورد انتظار به دنبال استفاده از هر یک از این روش های درمانی چیست؟ چگونه می توانیم از تاثیر درمان مطلع شویم؟ برای بررسی تاثیر آن از چه تست هایی استفاده می شود؟ چند وقت یک بار باید این تست ها را انجام دهم؟
·        خطرات و عوارض جانبی احتمالی هر یک از این روش های درمان چیست؟ چگونه می توانیم عوارض جانبی را کنترل کنم؟
·        درمان، چقدر طول می کشد؟
·        آیا باید در بیمارستان بستری شوم؟
·        درمان چه تاثیری روی توانایی من در انجام فعالیت های طبیعی دارد؟
·        چگونه می توانم در جریان درمان از خود مراقبت کنم؟
·        هزینه احتمالی درمان چقدر است؟ آیا شرکت بیمه این هزینه ها را تقبل می کند؟
·        چند وقت یک بار باید بررسی شوم؟
·        آبا کارآزمایی بالینی مناسب برای من در حال انجام است؟
روش های درمان
در صورت ابتلا به لنفوم غیر هوچکین خاموش و بدون وجود علائم، لازم نیست که فوراً درمان شوید. پزشک به دقت شما را پایش می کند تا به محض بروز علائم درمان را آغاز کند. به این روش درمان انتظاری گفته می شود.
در صورت وجود لنفوم خاموش که دارای علائم است، احتمالاً شیمی درمانی و درمان بیولوژیک انجام می شود. اشعه درمانی برای مبتلایان به مرحله I یا II لنفوم انجام می گیرد.
درصورت ابتلا به لنفوم مهاجم، درمان شامل شیمی درمانی و درمان بیولوژیک است. ممکن است اشعه درمانی نیز به کار گرفته شود.
در صورت بروز مجدد لنفوم غیر هوچکین پس از درمان، به آن عود یا بازگشت می گویند. بیمارانی که دچار عود لنفوم پس از درمان می شوند، نیازمند پیوند سلول بنیادی هستند.
از آنجا که درمان سرطان اغلب باعث آسیب بافت ها یا سلول های سالم می شود، بروز عوارض جانبی نیز شایع است. عوارض جانبی عمدتاً به نوع و وسعت درمان بستگی دارند. این عوارض در افراد مختلف، یکسان نیستند و در جلسات مختلف درمان نیز می توانند متفاوت باشند. هر چه بیمار جوان تر باشد، برخورد با درمان و عوارض جانبی آن ساده تر خواهد بود.
پیش از شروع درمان، تیم مراقبت سلامت عوارض جانبی احتمالی را توضیح می دهد و روش هایی برای برخورد با آنها پیشنهاد می کند.NCI، کتابچه هایی درباره درمان سرطان و برخورد با عوارض جانبی آن ارائه می دهد. این کتابچه ها شامل «بیمار و اشعه درمانی »، « بیمار و شیمی درمانی»، « درمان بیولوژیک» و « نکات کلیدی راجع به تغذیه در مبتلایان به سرطان» هستند.
در مراحل مختلف درمان می توان برای کنترل درد و سایر علائم ، بر طرف نمودن عوارض جانبی درمان و تخفیف مشکلات روحی و روانی فرد از دارو استفاده کرد. این روش درمان، مراقبت حمایتی نامیده می شود. می توانید راجع به شرکت در کارآزمایی بالینی با پزشک خود صحبت کنید.
درمان انتظاری
استفاده از درمان انتظاری به معنی عدم درمان سرطان تا زمان وقوع علائم است.پزشکان گاه این روش را برای درمان مبتلایان به لنفوم خاموش به کار می برند. ممکن است فردی که به لنفوم خاموش مبتلا است تا مدت طولانی به درمان سرطان نیاز نداشته باشد. حتی گاه ممکن است که تومور بدون درمان، کوچکتر شود. با عدم استفاده از درمان، از بروز عوارض جانبی شیمی درمانی یا اشعه درمانی جلوگیری می شود.
در صورت انتخاب درمان انتظاری، پزشک باید بیمار را با فواصل منظم ( هر 3 ماه یک بار) بررسی نموده و در صورت بروز علائم یا بدتر شدن وضعیت، درمان را شروع کند.
برخی از بیماران درمان انتظاری را قبول نمی کنند زیرا نمی خواهند، سرطان را بدون درمان بگذارند. کسانی که درمان انتظاری را انتخاب کرده اند اما بعداً نگران می شوند باید با پزشک صحبت کنند.
باید بیش از شروع درمان انتظاری، سوالات زیر را از پزشک بپرسید:
·        آیا بعداً می توانم نظرم را عوض می کنم؟
·        آیا در آینده، درمان مشکل تر خواهد شد؟
·        چند وقت یک بار باید بررسی شوم؟
·        در صورت وقوع چه مشکلاتی در فاصله بین ویزیت ها، باید آنها را گزارش دهم؟
شیمی درمانی
شیمی درمانی به معنی استفاده از دارو برای کشتن سلول های سرطان است و به دلیل ورود دارو به جریان خون، درمان سیستمیک نامیده می شود. این داروها به سلول های سرطانی سراسر بدن دسترسی پیدا می کنند.
می توان داروی شیمی درمانی را به صورت خوارکی، از راه وریدی یا تزریق به درون مایع اطراف نخاع رساند. درمان معمولاً به صورت سرپایی در بیمارستان، مطب پزشک یا در منزل انجام می شود. برخی از بیماران لازم است که در جریان درمان، بستری باشند.
اگر بیمار مبتلا به لنفوم معده بر اثر عفونت با H، پیلوری باشد، پزشک باید این باکتری را با آنتی بیوتیک درمان کند. پس از درمان عفونت با دارو، سرطان از بین می رود. عوارض جانبی شیمی درمانی عمدتاً به نوع دارو و دوز آن وابسته است. داروهای مورد استفاده در درمان سرطان، روی سلول های سرطانی و سایر سلول هایی که تقسیم سریعی دارند تاثیر می گذارند. این سلول ها عبارتند از:
·        سلول های خونی: در صورت تاثیر دارو روی سلول های خونی سالم، احتمال ابتلا به عفونت، ایجاد کبود یا خونریزی بیشتر می گردد و بیمار احساس ضعف و خستگی خواهد داشت.
·        سلول های ریشه مو: شیمی درمانی می تواند باعث ریزش مو شود.موهای ریخته شده مجدداً رشد می کنند اما موهای جدید تا اندازه ای رنگ و بافت متفاوت دارند.
·        سلول های پوشاننده دهان، معده و سایر قسمت های دستگاه گوارش: شیمی درمانی می تواند باعث کاهش اشتها، تهوع و استفراغ، اسهال، اختلال بلع و زخم دهان و لب شود.
داروهای مورد استفاده در درمان لنفوم غیر هوچکین باعث ایجاد راش یا تاول روی پوست، سردرد و درد سایر قسمت های بدن می شوند. پوست را تیره نموده و خطوط تیره یا برآمده روی ناخن ایجاد می کنند.
پزشک می تواند برای کنترل بسیاری از این عوارض جانبی، روش هایی پیشنهاد کند. می توانید پیش از شروع شیمی درمانی، سوالات زیر را از پزشک خود بپرسید:
·        از چه داروهایی استفاده می شود؟
·        داروهای مصرفی چگونه عمل می کنند؟
·        فواید مورد انتظار از این داروها چیست؟
·        خطرات یا عوارض جانبی درمان کدام است؟ برای برخورد با آنها چه کار می توانم بکنم؟
·        آیا احتمال بروز عوارض طولانی مدت
سوالات زیر را از پزشک بپرسید:
·         درمان چگونه اثر می گذارد؟
·        آیا باید بستری شوم؟
·        چگونه متوجه تاثیر درمان خواهیم شد؟
·        چه مدت باید تحت درمان بیولوژیک قرار گیرم؟
·        آیا احتمال بروز عوارض به دنبال درمان وجود دارد؟ این عوارض چقدر طول می کشند و در برخورد با آنها باید چه کار کنم؟
اشعه درمانی
در اشعه درمانی از اشعه پرانرژی برای کشتن سلول های لنفوم غیر هوچکین استفاده می شود. این کار باعث جمع شدن تومور و کنترل درد می شود.
برای درمان لنفوم از دو نوع اشعه درمانی استفاده می شود:
اشعه درمانی خارجی: در این روش، اشعه به وسیله یک دستگاه بزرگ که د رخارج از بدن قرار می گیرد، به محل تجمع سلول های لنفوم تابانده می شود. به این کار، درمان موضعی می گویند زیرا فقط روی سلول های ناحیه درگیر تاثیر می گذارد. اکثر بیماران بدین منظور 5 روز در هفته و به مدت چند هفته به بیمارستان یا کلینیک می روند.
اشعه درمانی داخلی: برخی از مبتلایان به لنفوم، نوعی ماده رادیواکتیو تزریقی دریافت می کنند که در سراسر بدن پخش می شود. این ماده رادیواکتیو به آنتی بادی ها متصل می شود و به این ترتیب سلول های لنفوم را پیدا می کند، اشعه حاصل از آنها باعث تخریب سلول های لنفوم می شود.
عوارض جانبی اشعه درمانی عمدتاً به نوع اشعه درمانی، دوز اشعه و بخش تحت درمان در بدن بستگی دارد. به عنوان مثال ، اشعه درمانی خارجی روی شکم می تواند باعث تهوع، استفراغ و اسهال شود. تابش اشعه به ریه، سرفه یا تنگی نفس ایجاد می کند. همچنین پوست ناحیه درگیر، قرمز، خشک و حساس می شود. ممکن است در ناحیه تحت درمان دچار ریزش مو شوید.
ممکن است در جریان اشعه درمانی خارجی به خصوص در اواخر دوره به خستگی شدید دچار شوید. استراحت کافی اهمیت زیادی دارد اما معمولاً پزشکان توصیه می کنند که بیماران تا حد امکان فعال باشند.
بیمارانی که اشعه درمانی سیستمیک دریافت می کنند دچار احساس خستگی شدید خواهند شد. احتمال ابتلا به عفونت نیز افزایش می یابد.
در صورتی که هم زمان شیمی درمانی و اشعه درمانی می شوید، عوارض جانبی شدیدتر خواهند بود. بروز عوارض جانبی، دیسترس زاست. می توانید راجع به روش های بر طرف نمودن این عوارض با پزشک خود صحبت کنید.
می توانید پیش از شروع اشعه درمانی، سوالات زیر را از پزشک خود بپرسید:
·        چرا باید تحت این درمان قرار گیرم؟
·        فواید مورد انتظار از اشعه درمانی چیست؟
·        خطرات و عوارض جانبی این درمان کدام است؟ در برخورد با این عوارض چه می توان کرد؟
·        آیا احتمال بروز عوارض طولانی مدت نیز وجود دارد؟
·        حال عمومی من در جریان درمان چگونه است؟
·        درمان چه زمانی شروع می شود و چه زمانی به پایان می رسد؟
·        درمان چه تاثیری روی توانایی من در انجام فعالیت های طبیعی دارد؟
پیوند سلول بنیادی
بیماری که دچار عود لنفوم شده است را می توان تحت پیوند سلول بنیادی قرار داد. پیوند سلول بنیادی خون ساز امکان تجویز دوز بالای شیمی درمانی یا هر دو را فراهم می کند. تجویز دوز بالا از این روش های درمانی باعث تخریب سلول های خونی سالم در مغز استخوان در کنار سلول  های لنفوم می شود. سپس ، از طریق یک لوله قابل انعطاف که درون یک ورید بزرگ در گردن یا قفسه سینه کار گذاشته شده است، سلول بنیادی خون ساز سالم به بیمار تجویز می شود. این سلول های بنیادی پیوند شده، سلول خونی جدید تولید می کنند.
پیوند سلول بنیادی در بیمارستان انجام می شود. سلول های بنیادی لازم برای پیوند از خود بیمار یا از فرد دهنده، گرفته می شوند.
·        پیوند سلول بنیادی اتولوگ: در این روش، از سلول های بنیادی خود بیمار استفاده می شود. سلول های بنیادی از فرد گرفته شده و برای کشتن سلول های لنفوم موجود تحت درمان قرار می گیرند.سپس سلول های بنیادی منجمد و ذخیره می شوند. پس از انجام درمان با دوز بالا، سلول های بنیادی، شسته شده و دوباره به بیمار تزریق می شوند.
·        پیوند سلول بنیادی آلوژنیک: گاه از سلول های بنیادی سالم که از فرد دهنده گرفته شده است، استفاده می شود. فرد دهنده می تواند برادر، خواهر یا والدین بیمار باشد یا می توان سلول بنیادی را از فرد دهنده غیر خویشاوند گرفت. پزشکان با انجام تست های خونی ، انطباق سلول های بنیادی فرد دهنده با سلول های بیمار را آزمایش می کنند.
·        پیوند سلول های بنیادی سینژنیک: در این روش از سلول بنیادی دو قلوی یکسان که سالم است، استفاده می شود.
می توانید پیش از انجام پیوند سلول بنیادی، سوالات زیر را از پزشک خود بپرسید:
·        فواید و خطرات احتمالی انواع مختلف پیوند کدام است؟
·        کدام یک از انواع پیوند سلول بنیادی برای من انجام می شود؟ در صورت نیاز به دهنده، چگونه می توانم دهنده مناسب را پیدا کنم؟
·        چه مدت باید در بیمارستان بستری باشم؟ آیا به مراقبت های ویژه نیاز خواهد بود؟
·        چگونه می توانیم از تاثیر درمان مطمئن شوم؟
·        چگونه با عوارض جانبی مقابله کنم؟
·        درمان چه تاثیری روی توانایی من در انجام فعالیت های روزمره دارد؟
·        شانس بهبودی کامل چقدر است؟
مراقبت های حمایتی
ابتلا به لنفوم غیر هوچکین و درمان آن می تواند باعث ایجاد مشکلات دیگری در سلامت فرد شود. برای پیشگیری یا کنترل این مشکلات و بهبود کیفیت زندگی، از درمان حمایتی استفاده می شود.
برای جلوگیری از ابتلا به عفونت از تجویز آنتی بیوتیک یا سایر داروها استفاده می شود. تیم مراقبت سلامت به بیمار توصیه می کند که از مناطق شلوغ و افراد مبتلا به سرماخوردگی و سایر بیماری های مسری اجتناب نماید. ابتلا به عفونت، خطرناک بوده و فرد باید فوراً تحت درمان قرار گیرد.
لنفوم غیر هوچکین و درمان آن، آنمی ( کم خونی) ایجاد می کنند که باعث احساس خستگی شدید می شوند. استفاده از دارو یا تزریق خون می تواند باعث بهبود این علائم شود.
می توانید اطلاعات بیشتر راجع به اقدامات حمایتی را در  پایگاه اطلاعاتی NCI تحت عنوان http://www.cancer.gov/canceinto/coping به دست آورید.
طب تکمیلی و جایگزین
برخی از مبتلایان به سرطان از طب تکمیلی و جایگزین (CAM) استفاده می کنند:
·        روش هایی که در کنار درمان استاندارد مورد استفاده قرار می گیرند تحت عنوان رویکردهای تکمیلی خوانده می شوند.
·        روش هایی که به جای درمان استاندارد مورد استفاده قرار می گیرند، تحت عنوان رویکردهای جایگزین خوانده می شوند.
انواع CAM شامل طب سوزنی ماساژدرمانی، فراورده های گیاهی، ویتامین با رژیم های غذایی خاص، meditation، انرژی درمانی و روان درمانی است. برخی از بیماران معتقدند که استفاده از طب تکمیلی و جایگزین به بهتر شدن آنها انجامیده است.
البته برخی از انواع CAM می توانند مشکلاتی را در سلامت فرد ایجاد کنند. ممکن است درمان جایگزین به اندازه درمان استاندارد تاثیر گذار نباشد. بیماران مبتلا به لنفوم مهاجم که به جای درمان استاندارد از درمان جایگزین استفاده می کنند، شانس کمتری برای کنترل یا درمان بیماری خود دارند.
باید دقت داشت که برخی از روش های درمان تکمیلی با درمان استاندارد تداخل ایجاد می کنند. ترکیب CAM با درمان استاندارد حتی می تواند مضر باشد. پیش از انجام هر گونه درمان تکمیلی یا جایگزین باید راجع به فواید و خطرات احتمالی آن با پزشک خود صحبت کنید.
برخی از انواع CAM گران قیمت هستند و شرکت های بیمه هزینه های آن را پوشش نمی دهند.
مطالعه بروشور NCI تحت عنوان پرسش و پاسخ درباره طب تکمیلی و جایگزین در سرطان می تواند مفید باشد.
می توانید پیش از انتخاب CAM، سوالات زیر را از پزشک بپرسید:
·        چه فوایدی از این روش های درمانی انتظار می رود؟
·        خطرات استفاده از این روش چیست؟
·        آیا فواید مورد انتظار از خطرات آن بیشتر است؟
·        عوارض جانبی مورد انتظار چیست؟
·        آیا این درمان، روش تاثیر درمان استاندارد سرطان را تغییر می دهد؟ آیا این امر می تواند مضر باشد؟
·        آیا این روش در کارآزمایی های بالینی مورد تحقیق قرار گرفته است؟ چه کسی این کارآزمایی ها را مورد حمایت قرار داده است؟
·        آیا شرکت بیمه، هزینه های این روش را تقبل می کند؟
تغذیه
تغذیه مناسب از اهمیت زیادی برخوردار است. تغذیه مناسب به معنی استفاده از کالری کافی برای حفظ وزن مناسب به معنی استفاده از کالری کافی برای حفظ وزن مناسب و مصرف انرژی کافی برای قوی ماندن است. تغذیه خوب می تواند باعث احساس بهتر و کسب انرژی بیشتر شود.
اما تغذیه مناسب تا حدی مشکل است.ممکن است به علت خستگی یا درد احساس خوبی درباره غذا خوردن نداشته باشید یا عوارض جانبی درمان مانند تهوع، استفراغ یا زخم دهانی مشکلاتی ایجاد کند. برخی از بیماران در جریان درمان سرطان، مزه غذاها را احساس نمی کنند.
پزشک، متخصص تغذیه یا سایر ارائه دهندگان خدمات سلامت می توانند راه هایی برای تغذیه سالم پیشنهاد کنند. مطالعه کتاب NCI تحت عنوان « نکاتی درباره تغذیه در بیماران مبتلا به سرطان» نیز می تواند مفید باشد.
پیگیری
پیگیری درمان لنفوم غیر هوچکین اهمیت زیادی دارد. پزشک باید وضعیت فرد را به دقت پایش و عود لنفوم را بررسی کند. با بررسی مکرر، تضمین شود که هر گونه تغییر در وضعیت سلامت فرد مورد توجه قرار گیرد و در صورت نیاز، درمان خواهد شد. این بررسی ها می تواند شامل معاینه جسمانی، تست های آزمایشگاهی، عکس قفسه سینه و سایر روش ها باشد. در صورت بروز هر گونه مشکل در فاصله بین ویزیت ها حتماً باید پزشک خود را مطلع کنید.
مطالعه بروشور NCI تحت عنوان « پرسش و پاسخ درباره مراقبت های پیگیری» مفید خواهد بود. همچنین NCI کتابچه ای تحت عنوان « زندگی پس از درمان سرطان از مجموعه رو به سوی آینده» دارد که حاوی نکات مهمی برای استفاده بهینه از ویزیت پزشک است. در این کتابچه نکات مفیدی درباره نحوه صحبت با پزشک و تدوین یک برنامه مناسب برای حفظ وضعیت سلامت فرد در آینده آورده شده است.
منابع حمایت کننده
زندگی با لنفوم غیر هوچکین ساده نیست. ممکن است بیمار نگران مراقبت از خانواده، حفظ شغل یا توانایی انجام فعالیت های روزمره خود باشد. نگرانی درباره درمان و برخورد با عوارض جانبی، بستری در بیمارستان و هزینه های درمان نیز وجود دارد. پزشکان، پرستاران و سایر اعضای تیم مراقبت سلامت می توانند پاسخگوی پرسش های شما درباره درمان، کار یا سایر فعالیت ها باشند. اگر دوست دارید که راجع به احساسات یا نگرانی های خود صحبت کنید می توانید با مددکار اجتماعی یا مشاور تماس بگیرید. اغلب، مددکاران اجتماعی می توانند منابعی برای حمایت مالی، حمل و نقل، مراقبت در منزل یا حمایت روحی و روانی معرفی کنند.
گروه های حامی نیز کمک کننده هستند. در این گروه ها، بیماران یا خانواده های آنان با سایر بیماران و خانواده هایشان ملاقات می کنند و آموخته های خود درباره مقابله با بیماری و عوارض جانبی درمان را با هم در میان  می گذارند. این گروه ها می توانند حمایت های خود را به صورت رو در رو، از پشت تلفن یا از طریق اینترنت ارائه دهند.
درباره یافتن یکی از این گروه ها با اعضای تیم مراقبت سلامت صحبت کنید.
برای اطلاعات بیشتر می توانید به سایت WWW.Cancer.gov مراجعه کنید.
هدف از تحقیقات درباره سرطان
دانشمندان در حال مطالعه درباره علت لنفوم غیر هوچکین هستند. همچنین پزشکان به مطالعه درباره روش های جدید درمان نیز مشغولند. در کارآزمایی های بالینی ( مطالعات تحقیقاتی با شرکت افراد داوطلب) درباره ایمن و موثر بودن روش های درمانی جدید مطالعه می شود.
محققان درباره انواع مختلف درمان لنفوم مطالعه می کنند:
شیمی درمانی: پزشکان، داروهای جدید کشنده سلول های سرطانی را آزمایش می کنند. در این رابطه روی داروهای مختلف و ترکیبات آنها تحقیق می شود. همچنین درباره ترکیب دارو با سایر روش های درمان مانند درمان بیولوژیک نیز تحقیقاتی در حال انجام است.
·        اشعه درمانی: پزشکان روی استفاده از اشعه درمانی به تنهایی و در ترکیب با شیمی درمانی کار می کنند.
·        درمان بیولوژیک:  روش های جدید درمان بیولوژیک تحت مطالعه قرار دارد. به درمان بیولوژیک تحت مطالعه قرار دارد. به عنوان مثال، محققان روی ساخت واکسن سرطان که می تواند در کشتن سلول های لنفوم به سیستم ایمنی کمک کند،کار می کنند. همچنین پزشکان در حال مطالعه درباره نوعی درمان بیولوژیک هستند که اشعه را به طور مستقیم روی سلول سرطانی می تاباند.
·        پیوند سلول بنیادی: پزشکان در حال مطالعه روی پیوند سلول بنیادی در بیمارانی هستند که به تازگی تشخیص لنفوم در مورد آنها مطرح شده و کسانی که قبلاً درمان شده اند. کسانی که در مطالعات تحقیقاتی شرکت می کنند، جزء نخستین کسانی هستند که در صورت موثر بودن درمان جدید، از آن سود خواهند برد. حتی در صورت عدم تاثیر روش های درمانی جدید به طور مستقیم، این افراد با کمک به پزشکان در کسب آگاهی بیشتر راجع به بیماری و نحوه کنترل آن، نقش مهمی در پیشرفت علم پزشکی خواهند داشت. گر چه کارآزمایی های بالینی می توانند تا حدی خطرناک باشند اما محققان تمام تلاش خود را به کار می گیرند تا از بیماران خود محافظت کنند.
در صورت تمایل به شرکت در کارآزمایی بالینی می توانید با پزشک خود صحبت کنید. مطالعه کتاب « شرکت در کارآزمایی بالینی، آنچه بیمار مبتلا به سرطان باید بداند» نیز مفید خواهد بود.
پایگاه اطلاعاتی NCI بخشی تحت عنوان http://cancer.gov/clinical.trials دارد که حاوی اطلاعات کلی راجع به کارآزمایی های بالینی و همچنین اطلاعات دقیق تری راجع به مطالعات در حال انجام درباره لنفوم غیر هوچکین است. با تماس با بخش Live Help می توانید پاسخ برش های خود را به دست آورده و راجع به کارآزمایی های بالینی اطلاعات کسب کنید.
منبع مورد استفاده : لنفوم غیر هوچکین- ترجمه دکتر هادی شیرزاد – امید شیرزاد- انتشارات تیمورزاده – تلفن 83383/84300-021