توجه : اين مطلب جنبه اطلاع رساني دارد توصيه مي‌شود با پزشك معالج خود مشورت نماييد.

بيمار محترم:

كسب اطلاعات مفيد براي كليه افراد مبتلا به لنف ادم و نيز افرادي كه در معرض خطر ابتلا به اين بيماري هستند موجب پيشگيري و كنترل به موقع لنف  ادم و عوارض ناتوان كننده ناشي از آن مي شود.

«پرسش و پاسخ هاي شايع»

لنف ادم چيست؟

لنف ادم تورمي است كه در اثر تجمع مايع سرشار از پروتئين (لنف) در بخشي از بدن ايجاد مي شود كه اين تجمع مايع مي تواند به صورت اوليه و يا ثانويه و به دنبال درمان جراحي سرطان پستان ايجاد شود. موجب درد، سنگيني عضو و عفونت هاي مكرر در پوست گردد.

چه عواملي موجب لنف ادم مي شود؟

لنف به طور طبيعي در داخل عروق لنفي حركت مي كند و در نهايت وارد جريان خون مي‌شود. در اثر صدمه به عروق لنفي با غدد لنفي كه در مسير اين عروق قرار دارند حركت لنف دچار اشكال شده و در موضع جمع مي شود. در بيماران مبتلا به سرطان پستان مسيرهاي لنفي مي تواند در اثر  خود تومور، عفونت يا روش هاي درماني صدمه ببينند. به عنوان مثال: خارج كردن غدد لنفاوي زير بغل و رايوتراپي  در زير بغل مي تواند باعث انسداد در عروق لنفي و يا كم شدن سرعت حركت لنف شود.  در بسياري از بيماران لنف ادم در اولين سال پس از جراحي يا راديوتراپي ظاهر مي شود اما خطر بروز لنف ادم در هر زماني از زندگي بيمار وجود دارد.

لنف ادم چگونه اندازه گيري مي شود؟

زماني كه  پزشك يا بيمار به لنف ادم مشكوك مي شود با استفاده از يك نوار مخصوص مانند متر خياطي، اندازه محيطي عضو در نقاط مختلف بازو، مچ و پشت دست اندازه گيري مي شود. اختلاف 2 سانتي متر و بيشتر در هر يك از نقاطه نشانه تورم بوده و نياز به درمان و توجه پزشكي دارد معاينات پزشك مي تواند شدن لنف ادم بيمار را مشخص كند. لنف ادم مي تواند خفيف، متوسط يا شديد باشد (لنف ادم شديد به دنبال سرطان پستان به ندرت ايجاد مي شود).

روشهاي كنترل لنف ادم كدامند؟

قبل از اقدام به كنترل لنف ادم بايد مطمئن شويد كه در رابطه با بيماري زمينه اي سرطان پستان مشكلي وجود ندارد. پزشك بيمار را از نظر احتمال وجود عفونت در بازو در نتيجه لنف ادم، عود تومور در زير بغل يا لخته شدن خون در وريدهاي يا ترومبوز بررسي خواهد كرد و سپس ميتوان براي كنترل لنف ادم اقدام كرد.

روش هاي توصيه شده از طرف انجمن لنف ادم آمريكا استفاده از آستين هاي فشاري، انجام ماساژ و بانداژ و در برخي از بيماران استفاده از پمپ هاي فشار هوا است.

1- آستين فشاري

آستين فشاري، پوششي كشدار است كه بايد كاملا اندازه ي بازو باشد اين آستين ممكن است علاوه بر بازو و ساعد پشت دست، انگشتان و حتي ناحيه شانه را نيز بپوشاند. آستين فشاري خوب معمولا به طور سفارشي و به اندازه اختصاصي هر بيمار بافته ميشود. اين آستين ها هر 6 ماه يكبار و يا هر زمان كه قدرت كشي خود را از دست بدهند بايد تعويض شوند. آستين فشاري با وارد كردن فشار مناسب بر روي عضو متورم از تجمع مايع لنف در عضو پيشگيري مي كند. بسته به توصيه پزشك آستين فشاري ممكن است در كل شباه روز (24 ساعت) و يا فقط در طي روز پوشيده شود.

2- پمپ فشار هوا

دستگاه پمپ فشار هوا  يك آستين دو جداره دارد. هواي فشرده به داخل جدار آستين پمپ مي شود و با وارد كردن فشار روي بازو، آن را ماساژ مي دهد اين آستين در انتهاي عضو فشار بييشتري وارد مي كند و لنف را به سمت بالا و تنه مي راند. اين دستگاه بهتر است با توصيه پزشك تهيه شود. تحقيقات اخير نشان داده است كه استفاده از پمپ فشاري همراه با ماساژ و بانداژ مي تواند تاثير بهتري داشته باشد.

3- ماساژ و درمان فيزيكي

تخليه لنفي با دست ماساژ خاصي است كه فقط در سطح پوست اعمال مي شود. درمانگر سعي مي كند بامانورهاي خاصي لنف را از عضو متورم به ساير مسيرهاي لنفي در نقاط ديگر بدن هدايت كند. اين نوع ماساژ معمولا از گردن و پس از اعمال در تنه با ماساژ عضو تمام مي شود.

احتقان زدايي

روش درماني رايج، موثر و توصيه شده توسط انجمن بين المللي لنفولوژي است. اين روش كنترل لنف ادم شامل تخليه لنفي با دست، مراقبت دقيق پوست، بانداژ، ورزش و استفاده از آستين فشاري مي باشد. علاوه بر روش هاي درماني استاندارد شده فوق، روش هاي مختلف ديگر نظير: گرما درماني، تحريكات الكتريكي ، استفاده از امواج ميكروويو، دارودرماني و .. نيز مطرح شده اند. اين درمان ها نياز به بررسي و مطالعات بيشتر دارند و انجام آنها به طور معمول توصيه نشده است.

براي كنترل درد ناشي از لنف ادم چه بايد كرد؟

در اغلب مواقع بهترين راه كنترل درد، كنترل لنف ادم است ولي اگر با كم شدن تورم، شدت درد شما كاهش نيايد با نظر پزشك معالج داروي ضد درد تجويز مي شود.

نكاتي كه بايد توسط بيمار رعايت شوند:

نكات مهمي كه بيمار مي تواند براي پيشگيري و كنترل و تورم  لنفي انجام دهد عبارتند از:

1- در هر زمان ممكن، بازوي خود را در سطح بالاتر از سطح قلب قرار دهيد در موقع استراحت، عضو را به حالت آويزان قرار ندهيد.

2- از دادن حركات چرخشي ناگهاني در ناحيه شانه كه باعث حركت مايع به قسمت انتهايي دست و پا آسيب عروق لنفاوي شود خودداري كنيد.

3- از عوامل ايجاد كننده عفونت و هر گونه صدمه به عضو پرهيز و به نكات زير توجه كنيد:

- در مواقع حساس مانند آشپزي يا باغباني از دستكش محافظ استفاده كنيد.

- براي زدن موها از مو بر استفاده كنيد.

- موقع زدن ناخن ها مواظب باشيد گوشه ناخن را نگيريد.

- هر گونه خراشي در روي پوست را ابتدا با آب و صابون شسته و در اسرع وقت با پزشك تماس بگيريد.

- از تغيير حرارت ناگهاني پوست مانند سونا يا استحمام طولاني خودداري كنيد.

4- با رعايت مواردد زير از وارد آمدن فشار به عضو جلوگيري كنيد:

- از زينت آلات و يا لباس تنگ كه روي پوست جا بيندازد استفاده نكنيد.

- از انگشتر و يا ساعت مچي كه بند فلزي دارند در دست مبتلا استفاده نكنيد.

- از عضو مبتلا شده با فشار خون گرفته نشود.

- از باندهاي كشي و آستين هاي كشي نامناسب استفاده نكنيد.

5- از رژيم غذايي متعادل استفاده كنيد. غذاي سرشار از پروتئين و كم نمك به همراه سبزيجات و ميوه جات فراوان توصيه مي شود لازم به ذكر است كه پروتئين مورد نياز بدن در گروه هاي سني متفاوت فرق مي كند.

6- ورزش ها و فعاليت هايي را كه تخليه لنف عضو را تسريع مي كنند زير نظر متخصصين مربوطه فرا گرفته و با علاقه به طور منظم انجام دهيد.

7- در فواصل منظم جهت ويزيت به پزشك مراجعه كنيد.

8-  عضو را از نظر افزايش اندازه مرتبا بررسي كنيد.

در صورت كوچكترين شكي به اختلاف حجم اندام ها با پزشك تماس بگيريد.

9- به علايم عفونت توجه كنيد. قرمزي، درد، گرمي، تورم، تب و به محض مشاهده هر علامت مشكوكي پزشك را در جريان بگذاريد.

10- اگر قصد مسافرت با هواپيما را داريد بهتر است از آستين كشي استفاده كنيد و يا باندهاي كم كش بانداژ كنيد.